BoardRoom Meeting - Universiteit Twente (UT), 1 maart 2005
Een selecte groep CI-leden (25 deelnemers) was dinsdag 1 maart te gast bij de Universiteit Twente, waar het Controllers Instituut voor de zevende keer een BoardRoom Meeeting organiseerde, met als thema 'Opportunities in University/Private Linkages'. Het CI werd om 18.00 uur hartelijk ontvangen door de gastheren Willem te Beest (vice voorzitter en waarnemend voorzitter College van Bestuur) en Henk Zijm (rector maginificus). Koen Perik, CI-bestuurslid, opende de avond, hield een korte inleiding en bedankte de Universiteit voor haar gastvrijheid.
Kwaliteit en internationale erkenning
De heer Te Beest gaf een boeiende en openhartige presentatie over de ondernemende en relatief jonge universiteit, opgericht in 1962. De UT is nummer 1 op het gebied van onderwijs in Nederland (Keuzegids Hoger Onderwijs) en nummer 6 in research in Europa (European Report on Science & Technology Indicators). De universiteit straalt ambitie uit en dat laat de heer Te Beest ook duidelijk merken. Wellicht is het dit enthousiasme dat heeft bijgedragen aan zijn nominatie als CFO of the Year 2005. De UT richt zich op onderwijs van excellente kwaliteit, op onderzoek van erkend internationaal niveau en op hiervan afgeleide activiteiten die een stimulans vormen voor de economische en sociale omgeving - in het bijzonder Twente, Noordoost Nederland en de Euregio. Zij heeft fors bijgedragen aan nieuwe bedrijvigheid in Oost Nederland (sinds 1984 meer dan 5.000 nieuwe arbeidsplaatsen). Het karakter van de UT komt tot uiting in strategische netwerken met publieke en private partners (sinds 1984 meer dan 500 start-up companies, waarvan niet minder dan 70% in 2005 nog actief zijn), in een campus waar academische vorming een centrale plaats inneemt en in een ontwerpgerichte oriëntatie in onderwijs en onderzoek. Kennisoverdracht en samenwerking met het bedrijfsleven zijn speerpunten van de UT. Als uitvloeisel hiervan heeft de universiteit een belangrijk deel van het onderzoek ondergebracht in vijf speerpuntinstituten, variërend van gedragswetenschappen tot technische geneeskunde.
Management control systeem
Financieel gezien blijkt al gauw dat de universiteit het management control systeem goed georganiseerd heeft. De UT is onderverdeeld in 120 leerstoelen die worden geleid door een hoogleraar. Elke leerstoel is een profit center met een eigen resultaten rekening. De kosten van de UT worden aan de leerstoelen/profit centers doorbelast. Aan de inkomstenkant is de toerekening naar profit centers complexer. In 2003 werd meer dan 250 miljoen euro aan middelen ontvangen, waarvan circa 1/3 extern is gefinancierd (dus niet door de overheid). De externe inkomsten hebben een duidelijk verband met een leerstoel, de middelen ontvangen door de overheid hebben dat verband niet en worden centraal verdeeld. 20% van de middelen van de overheid is voor onderwijs en wordt verdeeld op basis van aantal studiepunten, de resterende 80% is voor onderzoek, hier hanteert de UT het aantal promoties als driver voor de toerekening van onderzoeksgeld naar de leerstoelen. Voor de UT is geld voor onderzoek een vast bedrag en wordt niet direct afgeleid van de prestaties van de universiteit. Dit is tegenstrijdig met de interne prestatiemaatstaven en leidt ertoe dat hoe succesvoller een leerstoel is hoe lager de premie per promotie. Verhoging van de premie per promotie kan dus alleen worden bereikt door meer externe financiering of door het aantal leerstoelen/promoties te verminderen. Naast een resultatenrekening per leerstoel is er, zoals ook voor elk bedrijf geldt, nog een belangrijke indicator voor de universiteit: cash. Want ook hier is cash king.
Diner in Faculty Club
Voor het dinerbuffet wandelt de groep door de sneeuw over de campus naar het fraaie gastenrestaurant (de Faculty Club) dat mede door de winterse aanblik iets wegheeft van een boerderij. Ook tijdens de wandeling krijgen we enige toelichting. De campus beschikt over 2.000 "housing units", een crèche, een arts, winkels en zelfs een kapper. De UT blijkt echt alles in huis te hebben.
Op de sfeervolle locatie van de Faculty Club zet de discussie zich voort onder het genot van een heerlijk driegangen buffet en een goed glas wijn. Met prikkelende stellingen geformuleerd door Koen Perik, bestuurslid van het CI, geven de heren Te Beest en Zijm een persoonlijkere kijk in de keuken van de Universiteit en het hoger onderwijs in Nederland. Rond 22.00 uur komt de BoardRoom Meeting tot een eind. Het was een zeer geslaagde avond en een gevoel van heimwee naar oude studietijden bekruipt je met de gedachte: "hier had ik ook kunnen studeren".
Tot slot gaat grote dank voor de gezellige avond uit naar Willem te Beest, Henk Zijm en niet in de laatste plaats Clemens de Waal, concern business controller bij de UT en als CI-lid initiator van deze succesvolle BoardRoom Meeting.
