BoardRoom Meeting Nederlandse Spoorwegen - 16-02-2002

Donderdag 16 mei waren 32 CI-leden voor de vierde BoardRoom Meeting van het CI te gast bij de Nederlandse Spoorwegen in Utrecht. Marcel Niggebrugge (CFO van NS Holding) en Jan Kooiker (Financieel Directeur NS Stations) gunden in een vertrouwelijke en ontspannen sfeer de gasten een blik achter de schermen. Uitgangspunt voor de bijzondere bijeenkomst was het aan de actualiteit ontleende thema: ‘De NS: in Control?' De media bericht uitgebreid over de problemen bij de NS, maar gaat het echt slecht en wat is het (financiële) verhaal achter die problemen?

Na een informele ontvangst en een borrel en een hapje in de BoardRoom van de NS, verhuist het gezelschap naar ‘Het Trefpunt', een indrukwekkende ontvangst- en presentatieruimte in het hoofdkantoor. Het Trefpunt is daarnaast vooral een unieke NS-belevenis. Er staan een replica van de nieuwe ICE-trein en een traditioneel rijtuig, en er is een nagebouwd perron, een kiosk, en een Tickets- en Service-counter. Het is allemaal net echt en erg bijzonder, en deze typische NS-omgeving vormt het toneel voor de rest van de avond.

NS

Voor het diner schetst de heer Niggebrugge een overzicht van de Nederlandse Spoorwegen die 160 jaar bestaan, maar waar in de laatste 10 jaar de ontwikkelingen bijna net zo snel zijn gegaan als in de 150 jaar ervoor. Dat geldt in allerlei opzichten: vernieuwd materieel, verzelfstandiging, reorganisatie, uitbreiding spoorwegnet, knooppuntontwikkeling... Snelle ontwikkelingen die hand in hand gaan met gespannen arbeidsverhoudingen, talrijke problemen met de infrastructuur, tekort aan materieel, verzelfstandiging en politieke bemoeienis, een opsplitsing in divisies en een publieke opinie die een dieptepunt heeft bereikt. Toch heeft de NS een gezonde balans, meldt de heer Niggebrugge.

De gezonde balans is bijvoorbeeld te danken aan nevenactiviteiten zoals de verkoop van Telfort en een zeldzame winst met World On Line-aandelen. Maar een gezonde balans zegt helaas niets over de waardering door de klant.

De NS vervoert miljoenen reizigers per dag, en heeft 5000 treinbewegingen op 3000 kilometer spoor. Achttien procent van de treinen komt niet op tijd op de plaats van bestemming.
De ‘trein-op-tijd'-problemen die in deze tijd van snelle ontwikkelingen ontstaan worden vooral veroorzaakt door de sterke groei van treinreizigers. Dit legt een grote druk op het bestaande materiaal, dat vanwege het intensieve gebruik onderhevig is aan hogere slijtage en meer onderhoud nodig heeft. De eenvoudigste oplossing is natuurlijk het aanschaffen van nieuw materieel, maar het duurt vijf jaar voordat een bestelde trein geleverd kan worden. Het aanleggen van een nieuwe spoorlijn vergt al snel tien jaar. Omdat de groei van reizigers en de uitbreiding met nieuw materieel en nieuwe spoorlijnen niet mooi synchroon lopen, onstaat er vaker dan gewenst vertraging.
Voor de korte termijn heeft de NS daarom een aantal kritische succesfactoren geformuleerd, waaronder punctualiteit, goede informatievoorziening bij vertraging, sociale veiligheid en reinheid. Ook het verminderen van het ziekteverzuim en het verminderen van het aantal treinen in onderhoud valt hieronder.

Verder staat de heer Niggebrugge stil bij de complexe omgeving waarin de NS werkt en spreekt hij over een aantal recente ontwikkelingen: Europese liberalisering, de verzelfstandiging, de uitplaatsing van taakorganisaties (onderhoud bovenleidingen, verkeersleiding, Railnet), het beruchte ‘Rondje rond de kerk', exploitatiebijdragen van de overheid, het winnen van de HSL-aanbesteding, de invoering van een Chipcard voor reizigers etc.

De toekomst

De heer Kooiker vergelijkt aan het eind van de inleiding door de heer Niggebrugge de positie van de trein met een tractor op een snelweg. ‘We leven in een moderne tijd waarin iedere trein een eigen spoor nodig heeft. Doel is als het ware om met de komst van o.a. de hoge snelheidstrein een parallelweg naast de snelweg aan te leggen,' aldus de heer Kooiker. 'De toekomst van de trein is dat je afstanden tot 500 kilometer sneller aflegt,' vult de her Niggebrugge aan. ‘Dan kan je concurreren met luchtvaartmaatschappijen. Daarom is de KLM ook partner in de HSL.' In het ideaalmodel beschikt de NS in de toekomst dus over voldoende materieel en een uitgebreid spoorwegnet. Bij die gedachte is er voor het diner maar een conclusie mogelijk: De trein heeft de toekomst!

Diner

Als het gezelschap de stoelen bij de presentatie heeft verruilt voor een plek aan een van de vier dinertafels, wordt de discussie daar voortgezet. De wijn wordt ingeschonken en het voorgerecht wordt uitgeserveerd. Voor het eten en tussen de gangen door hebben de gasten net als na de inleiding de kans om vragen te stellen aan de heer Niggebrugge. Deze lopen uiteen van algemene vragen als ‘of je een verandering doorvoert door middel van evolutie of revolutie,' tot vragen die je bijna kunt verstaan als een marketingadvies: ‘Mijn auto is door de volstrekt onberekenbare files op de snelweg minder punctueel dan de trein. Waarom draai je de discussie niet om?' Het is een gedreven vraag- en antwoordspel waarbij Niggebruge op de laatst genoemde vraag verzucht: ‘Richting media hebben we het slecht gedaan.'

Als het eind van de avond tegen 22.00 uur in zicht komt zijn er veel ideeën uitgewisseld en is er veel informatie verstrekt. Ook onderwerpen als de betrokkenheid van het personeel bij een historisch bedrijf als de NS, het terugdringen van het ziekteverzuim, het toepassen van prijsdifferentiatie, reorganiseren als er veel geld is, de kapitaal- en arbeidsintensiviteit van vernieuwing binnen een bestaande organisatie en de resultaten die onderdruk staan in het huidige economisch tij zijn dan de revue gepasseerd. Hoewel men nog lang niet uitgepraat was, was er genoeg gezegd en gegeten. Bij vertrek kreeg iedereen, ondanks dat de meesten de auto namen, van de NS als attentie twee gratis eerste klas dagkaarten cadeau.